ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΝΕΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΜΕ ΤΗΝ ΕΝΔΕΙΞΗ ΝΕΟ

Ο επικούρειος φιλόσοφος Φιλόδημος

Ο φιλόσοφος Φιλόδημος γεννήθηκε το 110 π.χ. Κατάγονταν από τα Γάδαρα, πόλη που βρίσκεται στη περιοχή της σημερινής Παλαιστίνης. Σπούδασε στην Αθήνα επικούρεια φιλοσοφία όταν σχολάρχης του Κήπου ήταν ο Ζήνων ο Σιδώνειος και μετέπειτα εγκαταστάθηκε στη Ρώμη και ακολούθως στη Νεάπολη. Πέθανε το 40 π.χ.

Στις 24 Αυγούστου του 80 μ.χ. συνέβει η ηφαιστιακή έκρηξη του Βεζούβιου. Εκτός από τη γνωστή πόλη Πομπηία, άλλη μια πόλη το Ηράκλειο(Herculaneum) καταπλακώθηκε από ηφαιστιακό υλικό ύψους 20 μέτρων. Τον 18ο αιώνα αρχαιολογικές έρευνες, έφεραν στο φως μια ρωμαϊκή βίλα που ανήκε στον Πίσωνα, πεθερό του Ιούλιου Καίσαρα. Εντός της βίλας ανακαλύφθηκε μια ολόκληρη βιβλιοθήκη που αποτελούνταν από παπυρικά κείμενα. Τα παπυρικά ρολά είχαν απανθρακωθεί και διατηρηθει έτσι, από την ηφαιστειακή έκρηξη και τις συνθήκες που επικράτησαν μετά.

Από την εποχή της ανακάλυψής τους έως και σήμερα γίνονται τιτάνιες προσπάθειες ανάγνωσή τους. Στο διάστημα αυτό έχουν έρθει στο φως εκατοντάδες αρχαία κείμενα για πρώτη φορά στην ιστορία. Τα περισσότερα εξ αυτών ανήκουν στην επικούρεια φιλοσοφία και στον επικούρειο φιλόσοφο Φιλόδημο που έζησε στο μέρος αυτό πριν από 160 χρόνια, γεγονός που σημαίνει την ύπαρξη επικούρειας εστίας κατά την εποχή της καταστροφής στην περιοχή του Ηράκλειου. Τα παρακάτω αποσπάσματα προέρχονται από τη Βίλα των Παπύρων όπως ονομάστηκε αυτή στην εποχή μας και είναι καρπός πολύμοχθων και πολυετών προσπαθειών ανθρώπων που τίμησαν και εξακολουθούν να τιμούν την πολιτιστική κληρονομιά των προγόνων μας.
Τάκης Παναγιωτόπουλος

Αποσπάσματα

ΠΡΟΣ ΣΟΦΙΣΤΑΣ IV 10 ΤΕΤΡΑΦΑΡΜΑΚΟΣ, P.Herc. 1005, col 5

ΑΦΟΒΟΝ Ο ΘΕΟC
ΑΝΥΠΟΠΤΟΝ Ο ΘΑΝΑΤΟC
ΚΑΙ ΤΑΓΑΘΟΝ ΜΕΝ ΕΥKTHTON
ΤΟ ΔΕ ΔΕΙΝΟΝ ΕΥEΚKΑΡΤΕΡΗΤΟΝ

Ο θεός δεν προσκαλεί φόβο
ο θάνατος είναι ανύποπτος
και το αγαθό είναι εύκτητο
το δε δεινό αντέχεται

Απόδοση Τάκης Παναγιωτόπουλος

ΠΕΡΙ ΕΥΣΕΒΕΙΑΣ P.Herc. 1077

ΠΡΟΣΕΥΧΕΣΘΑΙ ΓΑΡ ΟΙΚΕΙΟΝ ΕΙΝΑΙ ΣΟΦΙΑΙ ΦΗΣΙΝ, ΟΥΧ ΩΣ
ΑΧΘΟΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΘΕΩΝ ΕΙ ΜΗ ΠΟΙΗΣΟΜΕΝ, ΑΛΛΑ ΚΑΤΑ
ΤΗΝ ΕΠΙΝΟΙΑΝ ΤΩΝ ΥΠΕΡΒΑΛΛΟΘΣΩΝ ΔΥΝΑΜΕΙ ΚΑΙ ΣΠΟΥ-
ΔΑΙΟΤΗΤΙ ΦΥΣΕΩΝ

[Ο Επίκουρος] υποστηρίζει ότι η προσευχή ταιριάζει στην
σοφία, όχι επειδή στεναχωριούνται οι θεοί εάν δεν προσευ-
χηθούμε, αλλά λόγω της σαφούς αντίληψης ότι είναι φύσεις
ανώτερες σε δύναμη και σπουδαιότητα.

Απόδοση Χρήστος Γιαπιτζάκης από το βιβλίο του ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΩΝ ΔΟΞΑΙ εκδ. Θύραθεν

Σύντομος σχολιασμός για το ΠΕΡΙ ΕΥΣΕΒΕΙΑΣ του Φίλοδημου (P.Herc. 1077)

Σημ.: Ακολουθούν και άλλα αποσπάσματα από το έργο αυτό.

Η Επικούρεια Ευσέβεια: Μια συνοπτική Ανατομία της Επικούρειας Λατρείας

Τάκης Παναγιωτόπουλος 11/1/2026

Εισαγωγή
Στην ιστορία της ανθρωπότητας, ο Επικουρισμός συχνά ταυτίστηκε με την αθεΐα ή την πλήρη αδιαφορία για το θείο. Αυτό συνέβη διότι παρότι ο ίδιος ο Επίκουρος δήλωνε ότι οι θεοί υπάρχουν και ότι η γνώση μας είναι εναργής γι αυτό, κήρυττε επίσης ότι οι θεοί δεν παρεμβαίνουν στα ανθρώπινα. Ωστόσο το κείμενο του φιλοσόφου Φιλόδημου «Περὶ εὐσεβείας» έρχεται να ρίξει φως στο θέμα, αποκαλύπτοντας μια βαθιά, βασισμένη στη φύση των πραγμάτων και συγχρόνως βιωματική θρησκευτικότητα των Επικούρειων της αρχαιότητας. Για τον Επίκουρο, η ευσέβεια δεν είναι μια υποχρέωση προς τους θεούς, αλλά μια νοητική πράξη απαραίτητη για την κατάκτηση της αταραξίας.
Από τον Φόβο στην Επίνοια
Η κεντρική θέση του Επίκουρου, που παρουσιάζει ο Φιλόδημος, εστιάζει στη μετατόπιση του κινήτρου της λατρείας. Ενώ η παραδοσιακή αντίληψη για τη θρησκεία της εποχής εκφράζονταν με την ύπαρξη του φόβου της θεϊκής τιμωρίας ή με την προσμονή ανταμοιβών, ο Επίκουρος εισάγει μια διαφορετική άποψη που εδράζεται στη φύση των πραγμάτων. Η προσευχή δεν είναι ένα μέσο συναλλαγής, αλλά μια πράξη «επίνοιας» (διανοητικής σύλληψης). Μέσω αυτής της νοητικής διεργασίας, ο πιστός στρέφει την προσοχή του προς τις φύσεις (τους θεούς) που υπερέχουν σε δύναμη και μακαριότητα.
Αναγνωρίζοντας τις «τελειότητες» των θεών, ο άνθρωπος αποκτά ένα ζωντανό πρότυπο μακαριότητας και αταραξίας άξιο προς μίμηση. Ο θεός στην Επικούρεια σκέψη δεν είναι ο κριτής του κόσμου, αλλά το απόλυτο αρχέτυπο ευδαιμονίας.
Ο Σοφός ως Κοινωνικός και Διανοητικός Συμμέτοχος
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία του κειμένου του Φιλόδημου είναι η προτροπή για τήρηση των νόμων και των ιερών παραδόσεων. Ο Επίκουρος δεν επεδίωκε την κατάργηση των θεσμών διότι αναγνώριζε την αξία της κοινωνικής συνοχής, με στόχο την αταραξία.
Ωστόσο, η συμμετοχή του σοφού στις γιορτές δεν αρκείται στην κοινωνική ειρήνη, αλλά έχει και μια βαθύτερη, εσωτερική διάσταση. Η χρήση του ονόματος των θεών και η συμμετοχή στις τελετουργίες λειτουργούν ως πρακτική που οδηγεί στην ομοιότητα με το πρότυπο της γαλήνης και της αταραξίας που εκφράζουν τα μακάρια και άφθαρτα όντα. Ο σοφός χρησιμοποιεί το εξωτερικό ερέθισμα της θρησκευτικής γιορτής για να «συγκρατήσει γερά μέσα του» την εικόνα της θεϊκής αφθαρσίας. Έτσι, η λατρεία μετατρέπεται σε μια μορφή νοητικής σύλληψης, όπου το θείο βιώνεται ως μια εσωτερική κατάσταση γαλήνης.
Η Ηγεμονία της Θείας Φύσης
Ο Φιλόδημος τονίζει ότι ο σοφός διαθέτει καθαρές και αγνές δοξασίες. Αυτή η καθαρότητα έγκειται στην απομάκρυνση κάθε ανθρωπομορφικού πάθους από την έννοια του θείου. Ο θεός κατέχει τα πάντα όχι με την έννοια της εξουσίας ή της παρέμβασης στην ανθρώπινη ιστορία, αλλά ως η ανώτερη οντολογική βαθμίδα ύπαρξης. Η ηγεμονική υπεροχή του θείου προσφέρει στον άνθρωπο τον προσανατολισμό που χρειάζεται: την κατανόηση ότι η ευδαιμονία ταυτίζεται με την απουσία πόνου και την αταραξία της ψυχής.
Επίλογος
Το κείμενο του Φιλόδημου μας προσφέρει μια ριζοσπαστική επανερμηνεία της ευσέβειας. Ο Επικουρισμός δεν απορρίπτει το θείο, αλλά το αποκαθαίρει από τις προκαταλήψεις. Η ευσέβεια, τελικά, είναι μια πράξη λατρείας στους θεούς και προς την ίδια τη ζωή των ανθρώπων, είναι η προσπάθεια του θνητού να προσεγγίσει, έστω και νοητικά, την μακαριότητα, μετατρέποντας τη λατρεία από δουλική υποταγή σε ευσεβή πράξη που επιφέρει την αταραξία.

ΠΕΡΙ ΕΥΣΕΒΕΙΑΣ 28 P.Herc. 1077

«|| [ἄλλην] θεωρίαν ὡ[ς
τὰ] διαδεδ[ο]μένα
[ἱερ]ὰ παραβαίνο-
ν[τας] ἢ διαγελῶντας·
ὁ δ'] Ἐπίκουροc φανή- (730)
cεται] καὶ τετηρηκὼc
ἅπαν]τα καὶ τοῖc φί-
λοιc τ]ηρεῖν παρεγ-
γυηκ]ώc, οὐ μόνον
διὰ τ]οὺc νόμουc ἀλ- (735)
λὰ διὰ [[c]] φυcει'κά'c
αἰτίαc·] προcεύχε{ι}c-
θαι γὰρ ἐν τῶι Περὶ
βίων] οἰκεῖον εἶναι
ἡμεῖ]ν φηcιν, οὐχ ὡc (740)
δυc]μενῶν τῶν
θεῶν] εἰ μὴ ποιή-
cομεν,] ἀλλὰ κατὰ
τὴν ἐπίνοιαν τῶν
ὑπερβ]αλλουcῶν (745)
δυνά]μει καὶ cπου-
δαιότ]ητι φύcεων
ἵνα τά]c τε τελ{λ}ε[ι-
ότηταc] γειγνώcκω-
μεν καὶ] τοῖc νόμοιc (750)
cυμπερι]φοράc· πρὸc
τῶι γράφ]ειν δὲ καὶ
τοῦτ' ἔ]ν τῶι Πε[ρὶ ||
θεῶ]ν καὶ τὸ μέγισ-
τον] φησι καὶ οἱονεὶ (755)
τὸ] καθ’ ἡγεμονίαν
ὑπερ]έχον ἔχειν
πᾶ]ν· πάντα γὰρ σο-
φὸν] καθαρὰς καὶ ἁ-
γίο]υς δόξας ἔχειν (760)
περὶ] τοῦ θείου καὶ
μεγ]άλην τε καὶ σε-
μν]ὴν ὑπειληφέ-
ναι] ταύτην τὴν
φύσιν· ἐν δ[ὲ] ταῖς (765)
ἑορταῖς μ[ά]λιστ’ ε[ἰ]ς
ἐπίνοιαν αὐτῆς
βαδίζοντα διὰ τὸ
τοὔνομα πάντα
ἀνὰ στόμ’ ἔχειν πί[σ- (770)
τει σφοδ[ρο]τέρως
κατα[σχεῖ]ν τὴ[ν ὁμοιότητα].....

«...[ότι έχουν] μια άλλη θεωρία, σαν να παραβαίνουν ή να περιγελούν τις ιερές παραδόσεις. Όμως ο Επίκουρος θα φανεί ότι και ο ίδιος τις τηρούσε όλες, αλλά και στους φίλους του παρήγγειλε να τις τηρούν, όχι μόνο εξαιτίας των νόμων, αλλά για λόγους που απορρέουν από φυσικές αιτίες. Διότι στο έργο του "Περὶ βίων" λέει ότι η προσευχή είναι κάτι που μας μας είναι οικείο, όχι επειδή οι θεοί θα μας εχθρευτούν αν δεν την κάνουμε, αλλά προκειμένου, μέσω της διανοητικής σύλληψης (επίνοιας) των φύσεων που υπερέχουν σε δύναμη και σπουδαιότητα, να γνωρίσουμε σε βάθος τις τελειότητές τους* και να συμμορφωνόμαστε με τους νόμους. Προς αυτά γράφει επιπλέον, [στο έργο] "Περί Θεών": λέει ότι το θείο είναι το μέγιστο και κατά κάποιο τρόπο υπερέχει ηγεμονικά, κατέχει τα πάντα· διότι ο κάθε σοφός έχει καθαρές και αγνές δοξασίες για το θείο και έχει αντιληφθεί ότι αυτή η φύση είναι μεγάλη και σεβαστή. Ιδιαίτερα δε στις γιορτές, ο σοφός βαδίζει προς τη νοητική σύλληψη της φύσης αυτής, επειδή έχει διαρκώς στο στόμα του το όνομα των θεών και έτσι συγκρατεί γερά μέσα του με σφοδρότερη πίστη την ομοιότητα...»

*μακαριότητα, αταραξία

Απόδοση στα σύγχρονα ελληνικά, πρώτη δημοσίευση 10/1/2026
Τάκης Παναγιωτόπουλος

H απόδοση του παραπάνω κειμένου στα νέα ελληνικά έγινε με αφορμή μια σπουδή του φίλου Αντώνη Μπιλίση, ιδρυτικού μέλους του Κήπου Θεσσαλονίκης και την προτροπή του για να ασχοληθούμε με το συγκεκριμένο αμετάφραστο απόσπασμα. Για την εργασία αυτή, εκτός της σπουδής του Αντώνη Μπιλίση, στηρίχθηκα στο αρχαίο κείμενο των παπύρων του Ερκολάνουμ, με την αποκατάσταση του Dirk Obbink από το έργο του Philodemus on Piety, Critical Text with Commentary. 1 Oxford Clarendon Press (1997). Επίσης χρησιμοποίησα για πρώτη φορά ως βοηθό το ΑΙ.
Θα χαρώ να δεχθώ βελτιώσεις στο email ideoszen@gmail.com .

ΠΕΡΙ ΕΥΣΕΒΕΙΑΣ 28,29 P.Herc. 1077

(28)οὐ [μόνον] (790)
δὲ ταῦτ’ ἐδο̣[γμάτι-]
σεν ἀλλὰ καὶ δι[ὰ τῶν]
ἔργων αὐτῶν ε̣[ὑρίσ-]
κεται πάσαις ταῖς
πατρίοις ἑορταῖς > (795)
καὶ θυσίαις κε[χ]ρ͙[η-]
μένος. ἐπ’ Ἀρ[ιστ]ω-
νύμου μὲγ γὰ[ρ] Φύρ-
σωνι περί τινος αὐ-

τοῦ πολείτου Θεο̣- (800)
δότου γράφων καὶ
τῶν ἑορτῶν [φησι]
πασῶν με[τεσχηκέ-]
ν͙[αι] κ[..]με[.....]
με[...]ν̣ηα[.....] (805)
το[...] τὴν τω̣[ν]
Χο͙ῶν ἑορτὴν [συν-]
εο̣ρ͙τάζων καὶ [τὰ]
μυστήρια τἀ[στι-]
κὰ καὶ τὰς ἄλ[λας] (810)

(29) [ἐπὶ τὸν τε]θ̣λιμμένον (811)
[δεῖπν]ον, αὐτόν τε
[δεῖν τ]α‵ύ′την ἄγειν
[τὴν ταῖς] εἰκά<σ>ι διαφό-
[ροις εἰλ]απ͙ινα[σ]ταῖς, (815)
[τῶν κατὰ] τὴν οἰκίαν ὅ-
[λως ὁσί]αν ἐπιλαμπρυ-
[νάντω]ν̣, καὶ καλέσαν-
[τα πάντ]ας εὐωχῆσαι·

[ο Επίκουρος]όχι μόνον αυτά δίδασκε αλλά και μέσω των πράξεών αυτών
βρίσκεται να συμμετέχει σε όλες τις πατροπαράδοτες γιορτές και θυσίες.
Διότι όταν επώνυμος άρχων ήταν ο Αριστώνυμος απευθυνόμενος με επιστολή στον Φύρσωνα,
σχετικά με κάποιον πολίτη τον Θεόδοτο,
ισχυρίσθηκε ότι συμμετείχε σε όλες τις γιορτές… (κενό)
και την εορτή των Χοών μαζί με άλλους γιόρταζε και τα Μυστήρια της πόλης,
καθώς και τις άλλες γιορτές, που σχετίζονταν με λιτό δείπνο,
και ότι για τον ίδιο ήταν ανάγκη σε αυτή την εορτή
να φέρνει την 20η μέρα κάθε μήνα* διάφορους προσκεκλημένους στην οικία του
την οποία είχαν επιλαμπρύνει με μεγάλη οσιότητα
και καλούσε τους πάντες να απολαύσουν τον δείπνο.

*Επιπλέον σημειώνουμε ότι ο Επίκουρος στην Διαθήκη του αφήνει την επιθυμία, στην σύνοδο των συμφιλοσοφούντων την εικοστή ημέρα κάθε μήνα να τιμούν τον ίδιο και τον Μητρόδωρο: "καὶ εἰς τὴν γινομένην σύνοδον ἑκάστου μηνὸς ταῖς εἰκάσι τῶν συμφιλοσοφούντων ἡμῖν εἰς τὴν ἡμῶν τε καὶ Μητροδώρου <μνήμην> κατατεταγμένην".ΔΛ.10.18

Απόδοση στα σύγχρονα ελληνικά, πρώτη δημοσίευση 17/4/2021
Τάκης Παναγιωτόπουλος, ιδρυτικό μέλος του Κήπου Αθηνών

Για την απόδοση του κειμένου στα νέα ελληνικά στηρίχθηκα στις σημαντικές συμβουλές και θεάσεις της απόδοσης του κειμένου στην Άννα Τηγάνη, διδάσκουσα αρχαίων ελληνικών στο Τμήμα ΙΦΕ του ΕΚΠΑ, στον Γιώργο Ζωγραφίδη αν.Καθηγητή του Τμήματος Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής του ΑΠΘ, στις φιλολόγους Θεανώ Καλημέρη και Ελένη Μιχοπούλου και στην Δέσποινα Καραγιώργου Κοινωνιολόγου τους οποίους ευχαριστώ θερμά για τον πολύτιμο χρόνο που αφιέρωσαν. Ωστόσο τονίζω ότι φέρω αποκλειστικά την ευθύνη της τελικής προτεινόμενης απόδοσης.

Πηγή για το αρχαίο κείμενο: TLG.

ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΟΣ

[μετ]ὰταῦτα τοίνυν(820)
[ὅτι μ]ὲν ὅρκοιc καὶ
θεῶν ἐπιρρήcεcιν
ἐδοκίμαζον χρῆc-
θαι γελοῖον ὑπομι-
μνήcκειν ἀναμέc-(825)
του τῆc πραγμα-
τείαc τῶν τοιούτων
οὔcηc· προcῆκον
δὲ λέγειν ὅτι παρή-
νει τὰc δι’ αὐτῶν καὶ (830)
τῶν ὁμοίων πί[c]-
τειc φυλάττειν καὶ
μάλ[ι]cτα πάντων αὐ-
τῶι γ[ε] Δι[ὶ] φυλάττειν
τόνδε τ[ὸν] φανερὸν (835)
τρόπ[ον,] καὶ οὐ γράφων
“ναὶ τ[ὼ] ὄζω{ι}”καὶ “τί γάρ;”
[ἔμελε δὲ]καὶ **Κωλώτηι**
[πάντω]ν τε ὅρκων καὶ
|[πάcηc]θεολογίαc· ἐπὶ(840)

Μετά από αυτά, είναι λοιπόν γελοίο να υπενθυμίζουμε ότι {οι επικούρειοι} ενέκριναν τη χρήση όρκων και επικλήσεων προς τους θεούς, αφού η πραγματεία τους είναι γεμάτη από τέτοια στοιχεία. Αρμόζει δε να λέμε ότι {ο Επίκουρος} συμβούλευε να διατηρούνται οι πίστεις μέσω αυτών και των παρόμοιων εκδηλώσεων, και κυρίως απ' όλους ο ίδιος να τηρεί με αυτόν τον φανερό τρόπο γράφοντας "μα τον Δία", και όχι "μα τον όζο" και "τι λοιπόν;"{που είναι ασήμαντοι όρκοι} . Ενδιέφερε δε και τον Κωλώτη κάθε είδους όρκος και κάθε θεολογία...»

Απόδοση στα σύγχρονα ελληνικά, πρώτη δημοσίευση 21/1/2026
Τάκης Παναγιωτόπουλος

Για την απόδοση του παραπάνω κειμένου στα νέα ελληνικά στηρίχθηκα στο αρχαίο κείμενο των παπύρων του Ερκολάνουμ, όπως υπάρχει στο έργο του Dirk Obbink "Philodemus on Piety, Critical Text with Commentary" 1 Oxford Clarendon Press (1997).
Θα χαρώ να δεχθώ βελτιώσεις στο email ideoszen@gmail.com .

ΠΕΡΙ ΠΑΡΡΗΣΙΑΣ 45 (ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΩΝ ΠΡΟΘΕΣΙΣ) P.Herc. 1471

ΜΕΤΑ ΠΟΛΛΗΣ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΩΣ ΑΛΛΟΥΣ ΝΟΥΘΕΤΗΣΟΜΕΝ
ΚΑΙ ΝΥΝ ΚΑΙ ΔΙΑΠΡΕΨΑΝΤΕΣ
ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ ΟΥΤΩΣ ΑΠΟΤΟΜΟΙ ΓΕΝΗΘΕΝΤΕΣ
ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΝΕΧΟΝ ΚΑΙ ΚΥΡΙΩΤΑΤΟΝ
ΕΠΙΚΟΥΡΩΙ ΚΑΘ’ ΟΝ ΖΗΝ ΗΙΡΗΜΕΘΑ ΠΕΙΘΑΡΧΗΣΟΜΕΝ
ΩΣ ΚΑΙ ΠΑΡΡΗΣΙΑΙ

Ως Επικούρειοι έχουμε την πρόθεση ότι με πολλή πεποίθηση θα διδάξουμε τους άλλους
και τώρα και όταν διαπρέψουμε,
όσοι έτσι απότομα γεννηθούμε από τους καθηγητές,
αλλά το ενωτικό και πιο σημαντικό
είναι ότι θα πειθαρχούμε στον Επίκουρο, σύμφωνα με τον οποίο επιλέξαμε να ζούμε
καθώς και στην ελεύθερη και θαρρετή έκφραση γνώμης.

Απόδοση Χρήστος Γιαπιτζάκης από το βιβλίο του ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΩΝ ΔΟΞΑΙ εκδ. Θύραθεν

ΦΙΛΟΔΗΜΟC - ΠΕΡΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑC P.Herc. 1424, 12-13col

ΩC ΤΟΥΤΟΥ ΜΟΝΟΝ ΑΡΕCΚΕΙΝ ΕΙΠΕΙΝ
ΟΤΙ BIOC ΟΥΤΟC AΡΙCΤΟC ΕΦ Ω Η ΠΛΕΙCTH
CΥΝΕΙΗ ΕΥΗΜΕΡΙΑ ΚΑΙ ΕΙΡΗΝΗ
ΚΑΙ ΕΛΑΧΙCΤΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΟΥCΑ ΦΡΟΝΤΙC
OY MHN ΟΥΤΩ ΓΕ ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΤΟΥΤΟ ΓΙΝΕCΘΑΙ
ΤΟ ΤΕΛΟC ΑΝ ΠΑΝΤΑ ΦΥΓΩΜΕΝ ΩΝ ΥΠΑΡΧΟΝΤΩΝ
ΚΑΝ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΠΟΤΕ CΤΟΙΗΜΕΝ ΚΑΝ ΑΓΩΝΙΑCΑΙΜΕΝ

Αρεσκόμαστε να λέμε μόνον τούτο,
ότι ο άριστος βίος είναι τέτοιος,
εφόσον συνάπτει την περισσότερη ευημερία και ειρήνη
και την ελάχιστη παρενοχλούσα φροντίδα.
Αλλά όπως φαίνεται ο σκοπός δεν πραγματοποιείται
εάν πάντα αποφεύγουμε όλα τα υπάρχοντα
πράγματα που στηρίζονται σε αγώνες.

Απόδοση Τάκης Παναγιωτόπουλος